หัวข้อ
ความไม่เที่ยงและกาลเวลา
ทุกอย่างเปลี่ยนและผ่านไป รวมทั้งวันนี้ แล้วเราจะอยู่กับมันอย่างไรดี
87 ประโยค จากนักคิด 36 คน ใน 5 สำนัก
ปรัชญาตะวันออก 25 ประโยค
- “เมื่อใดเห็นด้วยปัญญาว่า สังขารทั้งปวงไม่เที่ยง เมื่อนั้นย่อมเบื่อหน่ายในทุกข์ นี่คือทางแห่งความบริสุทธิ์” พระพุทธเจ้า
- “ภิกษุทั้งหลาย บัดนี้เราขอเตือนเธอทั้งหลายว่า สังขารทั้งหลายมีความเสื่อมไปเป็นธรรมดา เธอทั้งหลายจงทำความไม่ประมาทให้ถึงพร้อมเถิด” พระพุทธเจ้า
- “ทุกข์นั้น มีสุขอยู่เคียงข้าง สุขนั้น มีทุกข์ซ่อนอยู่ข้างใต้ ใครจะรู้ว่าสุดท้ายแล้วจะลงเอยอย่างไร” เล่าจื๊อ
- “ชีวิตคนบนโลกนี้ผ่านไปเหมือนม้าขาวที่ควบผ่านรอยแยก เห็นอยู่แวบเดียว แล้วก็หายไป” จวงจื๊อ
- “ตอนเธอตาย ฉันก็อดเศร้าไม่ได้ แต่บัดนี้เธอเพียงเปลี่ยนสภาพอีกครั้ง จากความเป็นสู่ความตาย เหมือนฤดูใบไม้ผลิ ฤดูร้อน ฤดูใบไม้ร่วง และฤดูหนาว ที่หมุนเวียนต่อกันไป” จวงจื๊อ
- “ผู้ศึกษาธรรมทุกวันนี้ ควรหวงแหนเวลาทุกขณะ ชีวิตนี้เหมือนหยดน้ำค้างที่เลือนหาย เวลาผ่านไปรวดเร็วนัก” โดเง็น
- “หญ้าฤดูร้อน คือทุกสิ่งที่เหลือ จากความฝันของเหล่านักรบ” มัตสึโอะ บะโช
- “วันเดือนคือนักเดินทางแห่งกาลนับร้อยยุค ปีที่ผ่านมาและผ่านไปก็เป็นนักเดินทางเช่นกัน” มัตสึโอะ บะโช
- “ล้มป่วยกลางการเดินทาง ความฝันยังท่องไปทั่ว บนทุ่งหญ้าแห้งเหี่ยว” มัตสึโอะ บะโช
- “ถึงคราวต้องเจอภัยพิบัติ ก็เจอไปเถิด ถึงคราวต้องตาย ก็ตายไปเถิด นี่แหละคือวิธีอันวิเศษที่จะพ้นจากภัยพิบัติ” เรียวกัง
- “สิ่งที่มนุษย์ทำส่วนใหญ่ ก็เพื่อยื้อประสบการณ์และความสุขให้อยู่ถาวร ทั้งที่สิ่งเหล่านั้นน่าหลงใหลก็เพราะมันเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ” อลัน วัตส์
- “ไม่แตกเวลานี้ ต่อไปมันจะแตก เราไม่ทำแตก คนอื่นจะทำแตก คนอื่นไม่ทำแตก ไก่มันจะทำแตก พระพุทธเจ้าท่านให้ยอมรับ ท่านมองทะลุเข้าไปว่าแก้วใบนี้แตกแล้ว” หลวงพ่อชา สุภัทโท
- “ตามเป็นจริงมันไม่แน่ แต่ตัณหาของเราว่ามันแน่ ทำยังไงล่ะ ต้องอดทน” หลวงพ่อชา สุภัทโท
- “ตายทีแรกนั้นตายแห่งตัวกู ตายทีหลังนะตายแห่งร่างกาย ให้ตัวกูมันตายเสีย คืออย่ามีความรู้สึกยึดถือว่าตัวกู เสียตั้งแต่เดี๋ยวนี้แหละ” พุทธทาสภิกขุ
- “ความไม่ประมาทเป็นทางแห่งความไม่ตาย ความประมาทเป็นทางแห่งความตาย ผู้ไม่ประมาทย่อมไม่ตาย ส่วนผู้ประมาทก็เหมือนคนที่ตายแล้ว” พระพุทธเจ้า
- “อย่าย้อนคำนึงถึงสิ่งที่ล่วงไปแล้ว อย่าพะวงถึงสิ่งที่ยังไม่มา สิ่งที่ล่วงไปแล้วก็ละไปแล้ว สิ่งที่ยังไม่มาก็ยังไม่มาถึง จงเห็นแจ้งสิ่งที่เกิดขึ้นตรงหน้าในทุกขณะ ความเพียรควรทำเสียวันนี้ ใครจะรู้ ความตายอาจมาถึงในวันพรุ่งนี้” พระพุทธเจ้า
- “ลมกรรโชกไม่พัดตลอดเช้า ฝนกระหน่ำไม่ตกตลอดวัน ใครเป็นผู้ทำให้เกิดสิ่งเหล่านี้ ก็ฟ้าและดิน ขนาดฟ้าดินยังทำให้ความรุนแรงเช่นนี้อยู่นานไม่ได้ แล้วมนุษย์จะทำได้อย่างไร” เล่าจื๊อ
- “ต้นไม้ใหญ่เต็มอ้อมแขนเติบโตจากหน่อเล็กจิ๋ว หอสูงเก้าชั้นเริ่มจากดินกองเล็ก ๆ การเดินทางพันลี้เริ่มต้นจากก้าวแรก” เล่าจื๊อ
- “คนเราเกิดมาอ่อนนุ่ม ตายไปแข็งทื่อ ความแข็งกระด้างจึงเป็นพวกเดียวกับความตาย ความอ่อนนุ่มเป็นพวกเดียวกับชีวิต” เล่าจื๊อ
- “ชีวิตฉันมีขีดจำกัด แต่ความรู้ไม่มีที่สิ้นสุด เอาสิ่งที่มีจำกัดไปไล่ตามสิ่งที่ไม่มีที่สิ้นสุด มีแต่จะพาตัวเองไปสู่ความพินาศ” จวงจื๊อ
- “ดื่มชาอย่างช้า ๆ และด้วยความเคารพ ราวกับว่าถ้วยชานั้นคือแกนที่โลกทั้งใบหมุนรอบ ช้า ๆ สม่ำเสมอ ไม่เร่งรีบไปหาอนาคต อยู่กับขณะนี้จริง ๆ เพราะขณะนี้เท่านั้นคือชีวิต” ติช นัท ฮันห์
- “เรามักใช้ชีวิตอยู่ในอนาคต ไม่ใช่ตอนนี้ เรามักเลื่อนการมีชีวิตจริง ๆ ออกไปสู่อนาคตอันไกลโพ้น ซึ่งไม่รู้ว่าจะมาถึงเมื่อไร” ติช นัท ฮันห์
- “ปัจจุบันขณะมีทั้งอดีตและอนาคตอยู่ในนั้น เคล็ดลับของการเปลี่ยนแปลง อยู่ที่ว่าเราจัดการกับขณะนี้อย่างไร” ติช นัท ฮันห์
- “ในโลกนี้ไม่มีสิ่งใดอ่อนนุ่มและอ่อนแอไปกว่าน้ำ แต่เมื่อต้องกัดกร่อนสิ่งที่แข็งแกร่ง ก็ไม่มีอะไรเหนือกว่าน้ำ” เล่าจื๊อ
- “ต่อให้พยายามแค่ไหน ความก้าวหน้าก็มาทีละนิดเสมอ ไม่เหมือนเดินตากฝนที่รู้ตัวทันทีว่าเปียก แต่เหมือนเดินในหมอก ไม่รู้ตัวเลยว่ากำลังเปียก เดินไปเรื่อย ๆ ก็เปียกทีละน้อย” ชุนริว ซูซูกิ
สโตอิก 23 ประโยค
- “ลองนึกดูว่าเธอผัดวันประกันพรุ่งมานานแค่ไหนแล้ว เวลาของเธอมีขีดจำกัด ถ้าไม่ใช้มันปัดเมฆหมอกในใจให้โล่ง เวลาก็จะผ่านไป ตัวเธอก็จะผ่านไป และมันจะไม่หวนกลับมาอีก” มาร์คัส ออเรลิอัส
- “อย่าใช้ชีวิตเหมือนจะอยู่ได้อีกหมื่นปี ความตายห้อยอยู่เหนือหัวเธอเสมอ ตอนที่ยังมีชีวิต ตอนที่ยังทำได้ เป็นคนดีเสียตั้งแต่ตอนนี้” มาร์คัส ออเรลิอัส
- “การสูญเสีย ก็คือความเปลี่ยนแปลงอย่างหนึ่งเท่านั้น” มาร์คัส ออเรลิอัส
- “ไม่มีอะไรเป็นของเราจริง ๆ เลย นอกจากเวลา” เซเนกา
- “สิ่งที่ต้องเปลี่ยนคือข้างในตัวคุณ ไม่ใช่บรรยากาศรอบตัว หนีไปไกลแค่ไหน นิสัยเสียของคุณก็ตามไปทุกที่” เซเนกา
- “ชีวิตที่เราได้มาไม่ได้สั้น เราทำให้มันสั้นเอง เราไม่ได้ขาดแคลนวันเวลา เราแค่ใช้มันทิ้งขว้าง” เซเนกา
- “การผัดวันคือการผลาญชีวิตที่ร้ายที่สุด มันขโมยวันไปทีละวัน และพรากปัจจุบันไปด้วยคำสัญญาถึงวันข้างหน้า ไม่มีอะไรขวางการใช้ชีวิตจริง ๆ ได้เท่าการรอ ที่ทิ้งวันนี้ไปเพื่อฝากชีวิตไว้กับพรุ่งนี้” เซเนกา
- “อย่าพูดถึงอะไรก็ตามว่าฉันสูญเสียมันไป ให้พูดว่าฉันคืนมันไปแล้ว” เอพิกเตตัส
- “ไม่มีอะไรยิ่งใหญ่ที่เกิดขึ้นในชั่วข้ามคืน แม้แต่องุ่นหรือมะเดื่อก็ไม่ใช่ ถ้าคุณบอกว่าอยากได้มะเดื่อเดี๋ยวนี้ ฉันจะบอกว่ามันต้องใช้เวลา ให้มันออกดอกก่อน แล้วค่อยติดผล แล้วค่อยสุก” เอพิกเตตัส
- “มีสิ่งดีอยู่ตอนนี้ก็ใช้มันให้เต็มที่ พอมันผ่านไปก็อย่าโหยหา ชีวิตมีเส้นทางของมัน วิ่งได้ทางเดียวและครั้งเดียว และแต่ละช่วงวัยก็มีสิ่งที่เหมาะกับช่วงนั้นของมันเอง” ซิเซโร
- “สิ่งเดียวที่ใครจะพรากไปจากเราได้คือปัจจุบัน เพราะมันเป็นสิ่งเดียวที่เรามีจริง ๆ และไม่มีใครเสียสิ่งที่ตัวเองไม่เคยมี” มาร์คัส ออเรลิอัส
- “อย่าให้เรื่องในอนาคตมากวนใจ ถ้าวันนั้นมาถึงจริง เธอจะไปถึงพร้อมสติปัญญาชุดเดียวกับที่ใช้รับมือเรื่องวันนี้” มาร์คัส ออเรลิอัส
- “ศิลปะของการใช้ชีวิตเหมือนมวยปล้ำมากกว่าการเต้นรำ เพราะต้องยืนให้มั่นและพร้อมรับแรงปะทะที่มาแบบไม่ทันตั้งตัว” มาร์คัส ออเรลิอัส
- “อยู่กับเพื่อนให้เต็มที่ เพราะเราไม่รู้เลยว่าจะได้มีกันแบบนี้ไปอีกนานแค่ไหน” เซเนกา
- “มีสองอย่างที่ต้องถอนรากทิ้งให้หมด คือความกลัวทุกข์ที่ยังไม่มา กับการนึกถึงทุกข์ที่ผ่านไปแล้ว อย่างหลังไม่เกี่ยวกับผมแล้ว ส่วนอย่างแรกก็ยังไม่ใช่เรื่องของผมตอนนี้” เซเนกา
- “เริ่มใช้ชีวิตเดี๋ยวนี้เลย และนับแต่ละวันให้เป็นหนึ่งชีวิต” เซเนกา
- “คุณไม่ใช่เด็กแล้ว คุณโตเป็นผู้ใหญ่แล้ว ถ้ายังขี้เกียจ ยังผัดไปเรื่อย ๆ ตั้งใจแล้วตั้งใจอีก คุณจะไม่ทันรู้ตัวเลยว่าตัวเองไม่ได้ก้าวไปไหน” เอพิกเตตัส
- “ฉันต้องตาย แล้วต้องตายไปพร้อมเสียงคร่ำครวญด้วยหรือ ฉันต้องถูกล่ามโซ่ แล้วต้องคร่ำครวญด้วยหรือ ฉันต้องถูกเนรเทศ แล้วมีใครห้ามฉันไปพร้อมรอยยิ้มและใจที่พอใจได้บ้าง” เอพิกเตตัส
- “ถ้าไม่อยากเป็นคนขี้โมโห ก็อย่าป้อนอาหารให้นิสัยนี้ อย่าเติมเชื้อให้มัน ช่วงแรกแค่นิ่งไว้ แล้วนับวันที่ไม่ได้โกรธ เมื่อก่อนโกรธทุกวัน ตอนนี้วันเว้นวัน แล้วก็เว้นสองวัน เว้นสามวัน” เอพิกเตตัส
- “เรือแตกครั้งนั้น กลายเป็นการเดินทางที่โชคดีที่สุดของฉัน” ซีโนแห่งซิเทียม
- “การได้ชีวิตคืนมาอยู่ในมือเธอเอง ลองกลับไปมองสิ่งต่าง ๆ แบบที่เคยมอง แค่นั้นก็คือการได้ชีวิตคืนมาแล้ว” มาร์คัส ออเรลิอัส
- “ยาแก้โกรธที่ดีที่สุดคือการรอ ถ้าความโกรธยอมรอ มันจะจบลงเอง” เซเนกา
- “อยากอ่านเก่งก็อ่าน อยากเขียนเก่งก็เขียน สรุปง่าย ๆ อยากให้อะไรเป็นนิสัยก็ลงมือทำมัน ไม่อยากให้อะไรเป็นนิสัยก็อย่าทำ แล้วหัดทำอย่างอื่นแทน” เอพิกเตตัส
Existentialism 21 ประโยค
- “เธอต้องพร้อมจะเผาตัวเองในเปลวไฟของตัวเอง ถ้าไม่ยอมเป็นเถ้าถ่านเสียก่อน เธอจะเกิดใหม่ได้อย่างไร” ฟรีดริช นีทเชอ
- “งูที่ลอกคราบไม่ได้ย่อมตาย จิตใจที่ถูกห้ามไม่ให้เปลี่ยนความคิดก็เหมือนกัน สุดท้ายมันจะเลิกเป็นจิตใจ” ฟรีดริช นีทเชอ
- “จริงอย่างที่นักปรัชญาว่า เราเข้าใจชีวิตได้ก็ต่อเมื่อมองย้อนกลับไป แต่พวกเขาลืมอีกครึ่งหนึ่ง คือเราต้องใช้ชีวิตไปข้างหน้า” เซอเรน เคียร์เคอกอร์
- “คนเราตายเร็วเกินไป หรือไม่ก็ช้าเกินไปเสมอ แต่ถึงอย่างนั้น ชีวิตก็จบอยู่ตรงหน้า เส้นถูกขีดแล้ว ถึงเวลารวมยอด คุณไม่ได้เป็นอะไรอื่นนอกจากชีวิตของคุณ” ฌ็อง-ปอล ซาทร์
- “เรื่องคน ฉันไม่ได้สนใจว่าเขาเป็นอะไร แต่สนใจว่าเขาจะกลายเป็นอะไรได้” ฌ็อง-ปอล ซาทร์
- “บ่ายสามโมงเป็นเวลาที่สายเกินไป หรือไม่ก็เร็วเกินไปเสมอ สำหรับทุกอย่างที่เราอยากทำ” ฌ็อง-ปอล ซาทร์
- “ใช่ มนุษย์เป็นสัตว์ที่ดัดได้ ต้องนิยามกันแบบนี้แหละ เป็นสิ่งมีชีวิตที่ชินได้กับทุกอย่าง นี่อาจเป็นนิยามที่ดีที่สุดของมนุษย์เลยก็ได้” ฟยอดอร์ ดอสโตเยฟสกี
- “เพราะที่นี่ไม่มีตรงไหนเลยที่ไม่มองเห็นคุณ คุณต้องเปลี่ยนชีวิตของคุณ” ไรเนอร์ มาเรีย ริลเคอ
- “เวลารักษาความโศกและความบาดหมางได้ เพราะเราเปลี่ยนไป และไม่ใช่คนเดิมอีกแล้ว” แบลซ ปาสกาล
- “เราจะสอนพวกเธอเรื่องอภิมนุษย์ มนุษย์เป็นสิ่งที่ต้องก้าวข้ามให้พ้น แล้วพวกเธอทำอะไรไปแล้วบ้าง เพื่อก้าวข้ามมนุษย์” ฟรีดริช นีทเชอ
- “นี่คือความไม่สมบูรณ์ของทุกเรื่องที่เป็นมนุษย์ เราจะได้สิ่งที่ปรารถนา ก็ต่อเมื่อเดินผ่านด้านตรงข้ามของมันมาก่อน” เซอเรน เคียร์เคอกอร์
- “นี่คือความลึกลับยิ่งใหญ่ของชีวิตมนุษย์ ความโศกเศร้าเก่า ๆ ค่อย ๆ กลายเป็นความสุขที่เงียบและอ่อนโยน” ฟยอดอร์ ดอสโตเยฟสกี
- “น่าสนใจนะว่าคนเรากลัวอะไรมากที่สุด การก้าวเท้าก้าวใหม่ การเอ่ยคำคำใหม่ นั่นแหละคือสิ่งที่คนกลัวที่สุด” ฟยอดอร์ ดอสโตเยฟสกี
- “มนุษย์เป็นอะไรที่มากกว่าที่เขารู้จักตัวเองเสมอ เขาไม่ได้เป็นอย่างที่เป็นครั้งเดียวแล้วจบ แต่เป็นกระบวนการที่ยังดำเนินไป” คาร์ล ยัสเพิร์ส
- “ทุกการเดินทางมีจุดหมายลับ ที่แม้แต่คนเดินทางเองก็ไม่รู้” มาร์ติน บูเบอร์
- “สิ่งที่ยิ่งใหญ่ในตัวมนุษย์ คือเขาเป็นสะพาน ไม่ใช่ปลายทาง” ฟรีดริช นีทเชอ
- “คนส่วนใหญ่ไล่ตามความสุขอย่างรีบร้อนเสียจนวิ่งเลยมันไป” เซอเรน เคียร์เคอกอร์
- “ฉันฉีกตัวเองออกจากความอุ่นใจของความแน่นอน เพราะรักความจริง และความจริงก็ตอบแทนฉัน” ซีมอน เดอ โบวัวร์
- “จงใช้ชีวิตราวกับว่านี่คือรอบที่สอง และในรอบแรก คุณได้ทำพลาดแบบเดียวกับที่กำลังจะทำอยู่ตอนนี้” วิคทอร์ ฟรังเคิล
- “ปล่อยให้ทุกอย่างเกิดขึ้นกับเธอ ทั้งความงามและความน่ากลัว แค่เดินต่อไป ไม่มีความรู้สึกไหนอยู่ตลอดไป” ไรเนอร์ มาเรีย ริลเคอ
- “เราจึงไม่เคยได้มีชีวิตจริง ๆ เราแค่หวังว่าจะได้มีชีวิต และเพราะเรามัวแต่เตรียมตัวจะมีความสุขอยู่เสมอ เราจึงไม่มีวันได้มีความสุขเลย” แบลซ ปาสกาล
Absurdism 14 ประโยค
- “เราบอกพวกเธอ คนเราต้องมีความโกลาหลอยู่ในตัว จึงจะให้กำเนิดดาวที่เต้นรำได้ เราบอกพวกเธอ พวกเธอยังมีความโกลาหลอยู่ในตัว” ฟรีดริช นีทเชอ
- “เวลาเป็นแค่ภาพลวง เวลาพักเที่ยงยิ่งลวงเข้าไปใหญ่” ดักลาส แอดัมส์
- “ฉันอาจไปไม่ถึงที่ที่ตั้งใจไว้ แต่คิดว่าตัวเองมาจบในที่ที่ควรจะอยู่แล้ว” ดักลาส แอดัมส์
- “ความใจกว้างที่แท้ต่ออนาคต คือการทุ่มทุกอย่างให้ปัจจุบัน” อาลแบร์ กามู
- “วันนี้แม่ตาย หรืออาจจะเมื่อวาน ผมไม่แน่ใจ” อาลแบร์ กามู
- “เช้าวันหนึ่ง เกรกอร์ ซัมซา ตื่นขึ้นจากฝันร้ายอันกระสับกระส่าย แล้วพบว่าตัวเองนอนอยู่บนเตียงในร่างของแมลงน่าขยะแขยงตัวหนึ่ง” ฟรันซ์ คาฟคา
- “ถ้าหนังสือที่เราอ่านไม่ได้ปลุกเราด้วยหมัดที่ทุบลงกลางกบาล แล้วเราจะอ่านมันไปทำไม หนังสือต้องเป็นขวานที่ผ่าทะเลเยือกแข็งในตัวเรา” ฟรันซ์ คาฟคา
- “ก็อย่างนี้แหละ” เคิร์ต วอนเนกัต
- “ไปกันเถอะ ไปไม่ได้หรอก ทำไมล่ะ ก็เรารอโกโดต์อยู่ไง” แซมิวเอล เบ็กเกตต์
- “อาเธอร์ทรุดตัวลงเหนือแก้วเบียร์แล้วพึมพำกับตัวเองว่า วันนี้คงเป็นวันพฤหัสแน่ ๆ ฉันไม่เคยเข้าใจวันพฤหัสเลยสักที” ดักลาส แอดัมส์
- “การซื้อหนังสือคงเป็นเรื่องดี ถ้าซื้อเวลาอ่านมาด้วยได้ แต่ส่วนใหญ่เรามักสับสน คิดว่าซื้อหนังสือมาแล้วก็เท่ากับได้ความรู้ในเล่มมาด้วย” อาร์ทัวร์ โชเพนเฮาเออร์
- “เมื่อมีคนถามโชเพนเฮาเออร์ว่าอยากให้ฝังศพไว้ที่ไหน เขาตอบว่า ที่ไหนก็ได้ เดี๋ยวคนก็หาเจอเอง” อาร์ทัวร์ โชเพนเฮาเออร์
- “ผมรักเดดไลน์ ผมรักเสียงวืดตอนที่มันพุ่งผ่านไป” ดักลาส แอดัมส์
- “พระเจ้าตายแล้ว มาร์กซ์ก็ตายแล้ว ส่วนตัวผมเองก็รู้สึกไม่ค่อยสบายเท่าไร” เออแฌน ยอแนสโก
สายโสกราตีส 4 ประโยค
- “การกลัวความตายคือการแกล้งทำเป็นฉลาด ไม่ใช่ความฉลาดจริง เพราะเป็นการทำเหมือนรู้ ในเรื่องที่ไม่มีใครรู้” โสกราตีส
- “นกนางแอ่นตัวเดียวไม่ได้ทำให้เป็นหน้าร้อน วันเดียวก็เช่นกัน วันเดียวหรือช่วงเวลาสั้น ๆ ไม่ได้ทำให้ใครมีชีวิตที่ดีและมีความสุขได้” อริสโตเติล
- “ผิดจากความจริงไปนิดเดียวตอนเริ่ม พอไปถึงปลายทางจะกลายเป็นผิดไปเป็นพันเท่า” อริสโตเติล
- “ความจริงแทบไม่เคยชนะโหวตที่ไหนเลยตอนที่มันเพิ่งปรากฏ ความคิดใหม่มักถูกสงสัยและถูกต่อต้าน โดยไม่มีเหตุผลอื่นนอกจากว่ามันยังไม่แพร่หลาย” จอห์น ล็อก
เซียมซีแห่งสายลม อยากได้ประโยคของตัวเองบ้างไหม ไปหมุนตู้นี้เลย