ท้องฟ้าของนักปรัชญา
แผนที่ดาวที่นักคิดทั้ง 84 คนในตู้ของเราเป็นดาวคนละดวง หกสำนักคิดเป็นหกกลุ่มดาว ยิ่งเป็นคนรุ่นเก่าก็ยิ่งอยู่ใกล้ขั้วฟ้า เส้นทองโยงครูกับศิษย์เฉพาะคู่ที่เรียนกันจริง ทุกเส้นมีแหล่งที่มาให้ตรวจได้ และดวงที่สว่างคือคนที่คุณเจอแล้วในตู้
สายครูกับศิษย์
- ครู โสกราตีส ศิษย์ เพลโต
เพลโตเรียนปรัชญากับโสกราตีสที่เอเธนส์ แล้วให้ครูของเขาเป็นผู้พูดในบทสนทนาแทบทุกเรื่องที่เขาเขียน ที่มา Stanford Encyclopedia of Philosophy - ครู เพลโต ศิษย์ อริสโตเติล
อริสโตเติลมาเรียนที่สำนักอะคาเดมีของเพลโตในเอเธนส์ตอนอายุราว 17 ปี และอยู่ที่นั่นจนเพลโตเสียชีวิตเมื่อ 347 ปีก่อน ค.ศ. ที่มา Stanford Encyclopedia of Philosophy - ครู ซีโนแห่งซิเทียม ศิษย์ คลีแอนธีส
คลีแอนธีสเป็นศิษย์ของซีโนที่เอเธนส์ และได้เป็นผู้นำสำนักสโตอิกต่อจากครู ที่มา Wikipedia - ครู คลีแอนธีส ศิษย์ ไครซิปปัส
ไครซิปปัสเคยเป็นนักวิ่งระยะไกล ก่อนจะมาเป็นศิษย์ของคลีแอนธีส แล้วได้นำสำนักสโตอิกต่อจากครูเมื่อ 230 ปีก่อน ค.ศ. ที่มา Internet Encyclopedia of Philosophy - ครู มูโซเนียส รูฟัส ศิษย์ เอพิกเตตัส
เอพิกเตตัสเคยเรียนกับมูโซเนียส รูฟัส นักปรัชญาสโตอิกที่สอนอยู่ในกรุงโรม ที่มา Stanford Encyclopedia of Philosophy - ครู เบอร์ทรันด์ รัสเซลล์ ศิษย์ ลุดวิก วิตเกนสไตน์
วิตเกนสไตน์ไปเคมบริดจ์เมื่อปี 1911 เพื่อเรียนกับรัสเซลล์ ที่มา Stanford Encyclopedia of Philosophy - ครู มาร์ทิน ไฮเดกเกอร์ ศิษย์ ฮันนา อาเรินท์
อาเรินท์ไปเรียนกับไฮเดกเกอร์ที่มหาวิทยาลัยมาร์บวร์คเมื่อปี 1924 ที่มา Stanford Encyclopedia of Philosophy - ครู คาร์ล ยัสเพิร์ส ศิษย์ ฮันนา อาเรินท์
อาเรินท์ย้ายไปเรียนกับยัสเพิร์สที่มหาวิทยาลัยไฮเดิลแบร์คในปี 1926 แล้วทำวิทยานิพนธ์ปริญญาเอกเรื่องความรักในความคิดของนักบุญออกัสตินกับเขาจนจบในปี 1929 ที่มา Stanford Encyclopedia of Philosophy - ครู พระพุทธเจ้า ศิษย์ พระกีสาโคตมีเถรี
ในพระไตรปิฎก พระพุทธเจ้าทรงยกย่องพระกีสาโคตมีเถรีว่าเป็นเลิศในบรรดาภิกษุณีผู้ทรงจีวรเศร้าหมอง ส่วนเรื่องที่ทรงสอนท่านด้วยเมล็ดผักกาดมาจากอรรถกถาชั้นหลัง (ตามคัมภีร์และคำเล่า) ที่มา Dictionary of Pāli Proper Names - ครู พระพุทธเจ้า ศิษย์ พระปฏาจาราเถรี
ในพระไตรปิฎก พระพุทธเจ้าทรงยกย่องพระปฏาจาราเถรีว่าเป็นเลิศในบรรดาภิกษุณีผู้ทรงพระวินัย ส่วนเรื่องที่ทรงปลอบและสอนธรรมให้ท่านที่เชตวัน หลังท่านสูญเสียครอบครัวทั้งหมด มาจากอรรถกถาชั้นหลัง (ตามคัมภีร์และคำเล่า) ที่มา Dictionary of Pāli Proper Names - ครู พระพุทธเจ้า ศิษย์ พระโสมาเถรี
อรรถกถาเถรีคาถาเล่าว่าพระโสมาได้เห็นพระพุทธเจ้าตอนเสด็จมาเมืองราชคฤห์ครั้งแรก จึงเป็นอุบาสิกา แล้วต่อมาก็ออกบวชเป็นภิกษุณี (ตามคัมภีร์และคำเล่า) ที่มา Dictionary of Pāli Proper Names
หกกลุ่มดาว หกสำนักคิด
สโตอิก
- ซีโนแห่งซิเทียม Zeno of Citium ราว 334 ถึง 263 ปีก่อน ค.ศ.
- คลีแอนธีส Cleanthes ราว 331 ถึง 232 ปีก่อน ค.ศ.
- ไครซิปปัส Chrysippus ราว 281 ถึง 208 ปีก่อน ค.ศ.
- ซิเซโร Cicero 106 ถึง 43 ปีก่อน ค.ศ.
- เซเนกา Seneca ราว 4 ปีก่อน ค.ศ. ถึง ค.ศ. 65
- มูโซเนียส รูฟัส Musonius Rufus ราว ค.ศ. 25 ถึง 95
- เอพิกเตตัส Epictetus ราว ค.ศ. 50 ถึง 138
- มาร์คัส ออเรลิอัส Marcus Aurelius ค.ศ. 121 ถึง 180
Existentialism
- แบลซ ปาสกาล Blaise Pascal ค.ศ. 1623 ถึง 1662
- เซอเรน เคียร์เคอกอร์ Søren Kierkegaard ค.ศ. 1813 ถึง 1855
- ฟยอดอร์ ดอสโตเยฟสกี Fyodor Dostoevsky ค.ศ. 1821 ถึง 1881
- ฟรีดริช นีทเชอ Friedrich Nietzsche ค.ศ. 1844 ถึง 1900
- มิเกล เด อูนามูโน Miguel de Unamuno ค.ศ. 1864 ถึง 1936
- ไรเนอร์ มาเรีย ริลเคอ Rainer Maria Rilke ค.ศ. 1875 ถึง 1926
- ฟรันซ์ คาฟคา Franz Kafka ค.ศ. 1883 ถึง 1924
- โฆเซ ออร์เตกา อี กาเซต José Ortega y Gasset ค.ศ. 1883 ถึง 1955
- มาร์ติน บูเบอร์ Martin Buber ค.ศ. 1878 ถึง 1965
- พอล ทิลลิช Paul Tillich ค.ศ. 1886 ถึง 1965
- คาร์ล ยัสเพิร์ส Karl Jaspers ค.ศ. 1883 ถึง 1969
- มาร์ทิน ไฮเดกเกอร์ Martin Heidegger ค.ศ. 1889 ถึง 1976
- อาลแบร์ กามู Albert Camus ค.ศ. 1913 ถึง 1960
- ฌ็อง-ปอล ซาทร์ Jean-Paul Sartre ค.ศ. 1905 ถึง 1980
- ซีมอน เดอ โบวัวร์ Simone de Beauvoir ค.ศ. 1908 ถึง 1986
- วิคทอร์ ฟรังเคิล Viktor Frankl ค.ศ. 1905 ถึง 1997
ปรัชญาตะวันออก
- เล่าจื๊อ Laozi ราว 604 ถึง 500 ปีก่อน ค.ศ.
- พระพุทธเจ้า The Buddha
- เลี่ยจื๊อ Liezi
- จวงจื๊อ Zhuangzi ราว 369 ถึง 288 ปีก่อน ค.ศ.
- นาคารชุน Nagarjuna ราว ค.ศ. 150 ถึง 250
- พระโพธิธรรม Bodhidharma ราว ค.ศ. 483 ถึง 540
- เว่ยหล่าง Huineng ค.ศ. 638 ถึง 713
- ศานติเทวะ Shantideva ราว ค.ศ. 685 ถึง 763
- หลินจี้ Linji Yixuan เสียชีวิตราว ค.ศ. 866
- โดเง็น Dōgen ค.ศ. 1200 ถึง 1253
- มัตสึโอะ บะโช Matsuo Bashō ค.ศ. 1644 ถึง 1694
- ฮะกุอิน Hakuin Ekaku ค.ศ. 1686 ถึง 1769
- เรียวกัง Ryōkan ค.ศ. 1758 ถึง 1831
- ชุนริว ซูซูกิ Shunryu Suzuki ค.ศ. 1904 ถึง 1971
- อลัน วัตส์ Alan Watts ค.ศ. 1915 ถึง 1973
- พุทธทาสภิกขุ Buddhadasa Bhikkhu ค.ศ. 1906 ถึง 1993
- หลวงพ่อชา สุภัทโท Ajahn Chah ค.ศ. 1918 ถึง 1992
- ติช นัท ฮันห์ Thích Nhất Hạnh ค.ศ. 1926 ถึง 2022
Absurdism
- ไดโอจีนีส Diogenes of Sinope ราว 412 ถึง 323 ปีก่อน ค.ศ.
- จวงจื๊อ Zhuangzi ราว 369 ถึง 288 ปีก่อน ค.ศ.
- อาร์ทัวร์ โชเพนเฮาเออร์ Arthur Schopenhauer ค.ศ. 1788 ถึง 1860
- มักซ์ ชเตียร์เนอร์ Max Stirner ค.ศ. 1806 ถึง 1856
- เซอเรน เคียร์เคอกอร์ Søren Kierkegaard ค.ศ. 1813 ถึง 1855
- ฟรีดริช นีทเชอ Friedrich Nietzsche ค.ศ. 1844 ถึง 1900
- ฟรันซ์ คาฟคา Franz Kafka ค.ศ. 1883 ถึง 1924
- อาลแบร์ กามู Albert Camus ค.ศ. 1913 ถึง 1960
- แซมิวเอล เบ็กเกตต์ Samuel Beckett ค.ศ. 1906 ถึง 1989
- เออแฌน ยอแนสโก Eugène Ionesco ค.ศ. 1909 ถึง 1994
- เอมิล ซีโอรัน Emil Cioran ค.ศ. 1911 ถึง 1995
- เคิร์ต วอนเนกัต Kurt Vonnegut ค.ศ. 1922 ถึง 2007
- ดักลาส แอดัมส์ Douglas Adams ค.ศ. 1952 ถึง 2001
- โทมัส เนเกิล Thomas Nagel ค.ศ. 1937 ถึงปัจจุบัน
สายโสกราตีส
- โสกราตีส Socrates ราว 470 ถึง 399 ปีก่อน ค.ศ.
- เพลโต Plato ราว 427 ถึง 347 ปีก่อน ค.ศ.
- อริสโตเติล Aristotle 384 ถึง 322 ปีก่อน ค.ศ.
- ซิเซโร Cicero 106 ถึง 43 ปีก่อน ค.ศ.
- มีแชล เดอ มงแตญ Michel de Montaigne ค.ศ. 1533 ถึง 1592
- ฟรานซิส เบคอน Francis Bacon ค.ศ. 1561 ถึง 1626
- เรอเน เดการ์ต René Descartes ค.ศ. 1596 ถึง 1650
- บารุค สปิโนซา Baruch Spinoza ค.ศ. 1632 ถึง 1677
- จอห์น ล็อก John Locke ค.ศ. 1632 ถึง 1704
- เดวิด ฮิวม์ David Hume ค.ศ. 1711 ถึง 1776
- อิมมานูเอล คานต์ Immanuel Kant ค.ศ. 1724 ถึง 1804
- จอห์น สจวร์ต มิลล์ John Stuart Mill ค.ศ. 1806 ถึง 1873
- ลุดวิก วิตเกนสไตน์ Ludwig Wittgenstein ค.ศ. 1889 ถึง 1951
- เบอร์ทรันด์ รัสเซลล์ Bertrand Russell ค.ศ. 1872 ถึง 1970
- คาร์ล ป็อปเปอร์ Karl Popper ค.ศ. 1902 ถึง 1994
- ริชาร์ด ไฟน์แมน Richard Feynman ค.ศ. 1918 ถึง 1988
- คาร์ล เซแกน Carl Sagan ค.ศ. 1934 ถึง 1996
- โทมัส เนเกิล Thomas Nagel ค.ศ. 1937 ถึงปัจจุบัน
นักปรัชญาหญิง
- พระปฏาจาราเถรี Paṭācārā
- พระกีสาโคตมีเถรี Kisāgotamī
- พระโสมาเถรี Somā
- วชิราภิกษุณี Vajirā
- ไฮพาเทีย Hypatia เสียชีวิต ค.ศ. 415
- จูเลียนแห่งนอริช Julian of Norwich ราว ค.ศ. 1343 ถึง 1416
- คริสตีน เดอ ปีซ็อง Christine de Pizan ราว ค.ศ. 1364 ถึง 1430
- มาร์กาเร็ต แคเวนดิช Margaret Cavendish ค.ศ. 1623 ถึง 1673
- ซอร์ ฆัวนา อิเนส เด ลา กรุซ Sor Juana Inés de la Cruz ค.ศ. 1648 ถึง 1695
- แมรี แอสเทล Mary Astell ค.ศ. 1666 ถึง 1731
- เอมีลี ดู ชาเตอเล Émilie du Châtelet ค.ศ. 1706 ถึง 1749
- ออแล็งป์ เดอ กูจ Olympe de Gouges ค.ศ. 1748 ถึง 1793
- แมรี โวลสโตนคราฟต์ Mary Wollstonecraft ค.ศ. 1759 ถึง 1797
- โรซา ลุคเซิมบวร์ค Rosa Luxemburg ค.ศ. 1871 ถึง 1919
- ซีมอน แวย์ Simone Weil ค.ศ. 1909 ถึง 1943
- ฮันนา อาเรินท์ Hannah Arendt ค.ศ. 1906 ถึง 1975
- ซีมอน เดอ โบวัวร์ Simone de Beauvoir ค.ศ. 1908 ถึง 1986
- ไอริส เมอร์ด็อค Iris Murdoch ค.ศ. 1919 ถึง 1999