Existential และ Absurd
ฟรีดริช นีทเชอ
Friedrich Nietzsche ค.ศ. 1844 ถึง 1900
นักปรัชญาชาวเยอรมันผู้ประกาศว่าพระเจ้าตายแล้ว แต่ไม่ยอมจบอยู่แค่ความว่างเปล่า เขาท้าให้เราสร้างคุณค่าของตัวเอง ก้าวข้ามตัวเองไปเรื่อย ๆ หัวเราะ เต้นรำ และรักโชคชะตาของตัวเองทั้งหมด เหมาะกับใครที่เบื่อการใช้ชีวิตตามบทที่คนอื่นเขียนไว้
งานสำคัญ Thus Spoke Zarathustra, The Gay Science, Beyond Good and Evil, Twilight of the Idols, Ecce Homo, Daybreak, Schopenhauer as Educator
สุ่มจากตู้ Existential Wikipedia
คำคมคัดสรร 26
แปลไทยและตรวจที่มาแล้ว ทั้งหมดนี้คือประโยคที่ออกมาจากตู้
- “เราจะสอนพวกเธอเรื่องอภิมนุษย์ มนุษย์เป็นสิ่งที่ต้องก้าวข้ามให้พ้น แล้วพวกเธอทำอะไรไปแล้วบ้าง เพื่อก้าวข้ามมนุษย์”
- “สิ่งที่ยิ่งใหญ่ในตัวมนุษย์ คือเขาเป็นสะพาน ไม่ใช่ปลายทาง”
- “เป็นอิสระจากอะไรน่ะหรือ ซาราทุสตราไม่สนหรอก แต่ขอให้แววตาของเธอบอกเราให้ชัดว่า เธอเป็นอิสระเพื่ออะไร”
- “เธอต้องพร้อมจะเผาตัวเองในเปลวไฟของตัวเอง ถ้าไม่ยอมเป็นเถ้าถ่านเสียก่อน เธอจะเกิดใหม่ได้อย่างไร”
- “จริงอยู่ เรารักชีวิต แต่ไม่ใช่เพราะเคยชินกับการมีชีวิต เป็นเพราะเราเคยชินกับการรักต่างหาก ความรักมีความบ้าปนอยู่เสมอ แต่ความบ้าก็มีเหตุผลซ่อนอยู่เสมอเหมือนกัน”
- “บทเรียนจากโรงเรียนทหารที่ชื่อว่าชีวิต สิ่งที่ฆ่าฉันไม่ตาย จะทำให้ฉันแข็งแกร่งขึ้น”
- “ถ้ารู้ว่าตัวเองมีชีวิตอยู่ไปเพื่ออะไร จะต้องอยู่แบบไหนก็ผ่านไปได้ทั้งนั้น”
- “ความสุขใช้อะไรนิดเดียวเอง แค่เสียงปี่สก็อตก็พอ ถ้าไม่มีดนตรี ชีวิตคงเป็นความผิดพลาด”
- “มโนธรรมของเธอพูดว่าอะไร มันพูดว่า จงเป็นให้ได้อย่างที่เธอเป็น”
- “เชื่อเราเถอะ ความลับของการใช้ชีวิตให้เกิดผลมากที่สุดและสนุกที่สุด คือการใช้ชีวิตอย่างเสี่ยงภัย จงสร้างเมืองบนเชิงภูเขาไฟวิสุเวียส จงส่งเรือออกไปในทะเลที่ยังไม่มีใครสำรวจ”
- “อะไรทำให้คนเป็นวีรบุรุษ คือการกล้าเผชิญความทุกข์ที่หนักที่สุด กับความหวังที่สูงที่สุดของตัวเองไปพร้อมกัน”
- “อะไรคือเครื่องหมายว่าเราเป็นอิสระแล้ว คือการที่เราไม่ต้องละอายต่อตัวเองอีกต่อไป”
- “คนที่ไม่อยากเป็นแค่หนึ่งในฝูงชน แค่ต้องเลิกปล่อยตัวเองไปตามสบาย แล้วฟังมโนธรรมที่ร้องบอกว่า จงเป็นตัวของตัวเอง ทุกอย่างที่เธอทำ คิด และปรารถนาอยู่ตอนนี้ ยังไม่ใช่ตัวเธอเลย”
- “ไม่มีใครสร้างสะพานให้เธอข้ามแม่น้ำแห่งชีวิตได้ นอกจากตัวเธอเอง”
- “งูที่ลอกคราบไม่ได้ย่อมตาย จิตใจที่ถูกห้ามไม่ให้เปลี่ยนความคิดก็เหมือนกัน สุดท้ายมันจะเลิกเป็นจิตใจ”
- “ใครที่ต่อสู้กับปีศาจ ต้องระวังอย่าให้ตัวเองกลายเป็นปีศาจไปด้วย และถ้าเธอจ้องมองเหวลึกนานพอ เหวลึกก็จะจ้องกลับมาที่เธอ”
- “พระเจ้าตายแล้ว พระเจ้าจะตายอยู่อย่างนั้น และพวกเรานี่แหละที่ฆ่าพระองค์”
- “เราบอกพวกเธอ คนเราต้องมีความโกลาหลอยู่ในตัว จึงจะให้กำเนิดดาวที่เต้นรำได้ เราบอกพวกเธอ พวกเธอยังมีความโกลาหลอยู่ในตัว”
- “เราจะเชื่อก็แต่พระเจ้าที่เต้นรำเป็นเท่านั้น”
- “เราไม่ได้สังหารด้วยความโกรธ แต่ด้วยเสียงหัวเราะ มาเถิด มาสังหารจิตวิญญาณแห่งความหนักอึ้งกัน”
- “วันไหนที่เราไม่ได้เต้นรำเลยสักครั้ง ถือว่าวันนั้นสูญเปล่า และความจริงไหนที่ไม่มีเสียงหัวเราะมาด้วย ถือว่าความจริงนั้นเป็นเท็จ”
- “พวกเธอผู้สูงส่งทั้งหลาย พวกเธอไม่ได้ล้มเหลวกันทุกคนหรอกหรือ ทำใจให้สบายเถอะ แล้วมันสำคัญตรงไหน ยังมีอะไรเป็นไปได้อีกตั้งมาก จงหัดหัวเราะเยาะตัวเอง อย่างที่ควรหัวเราะ”
- “สูตรความยิ่งใหญ่ของมนุษย์ในแบบของฉัน คืออามอร์ ฟาตี หรือการรักโชคชะตา คือไม่อยากให้อะไรเป็นอื่นไปจากที่เป็น ทั้งข้างหน้า ข้างหลัง หรือชั่วนิรันดร์ สิ่งที่หนีไม่พ้นไม่ใช่แค่ต้องทนรับ แต่ต้องรักมันด้วย”
- “ความบ้าในตัวคนคนเดียวเป็นเรื่องหายาก แต่ในกลุ่มคน พรรคการเมือง ชาติ และยุคสมัย กลับเป็นเรื่องปกติ”
- “ตกลงแบบไหนกันแน่ มนุษย์เป็นแค่ความผิดพลาดของพระเจ้า หรือพระเจ้าเป็นแค่ความผิดพลาดของมนุษย์”
- “ลาจะเป็นตัวละครโศกนาฏกรรมได้ไหม คือพังไปใต้ภาระที่ทั้งแบกไม่ไหวและสลัดไม่หลุด นี่แหละกรณีของนักปรัชญา”
ในหอสมุด 774
ประโยคภาษาอังกฤษจากชุดข้อมูลสาธารณะ ทุกประโยคบอกไว้ว่ามีแหล่งอ้างอิง หรือแค่เล่าต่อกันมา
ไม่ได้พูด แต่คนชอบแชร์
ประโยคดังที่มักถูกอ้างว่าเป็นของท่าน แต่ตรวจแล้วมาจากที่อื่น
- “ปัจเจกต้องดิ้นรนมาตลอดเพื่อไม่ให้ถูกฝูงชนกลืนหาย ถ้าคุณลอง คุณจะเหงาบ่อย และบางครั้งก็กลัว แต่ไม่มีราคาไหนแพงเกินไปสำหรับสิทธิ์ที่จะเป็นเจ้าของตัวเอง”
ประโยคนี้เป็นของรัดยาร์ด คิปลิง จากบทสัมภาษณ์ปี 1935 ที่ตีพิมพ์ในรีดเดอร์ส ไดเจสต์ปี 1959 ไม่ใช่ของนีทเชอ - “ขอแค่กระดาษแผ่นหนึ่งกับอะไรสักอย่างไว้เขียน ฉันก็พลิกโลกได้แล้ว”
ไม่มีในงานเขียนของนีทเชอ และน่าจะมาจากนิยายชุด Inkheart ของคอร์เนเลีย ฟุงเคอ นักเขียนชาวเยอรมันยุคปัจจุบัน - “คนที่เต้นรำดูเหมือนคนบ้า ในสายตาของคนที่ไม่ได้ยินเสียงดนตรี”
ไม่มีในงานเขียนของนีทเชอ ภาพเปรียบนี้พบตั้งแต่หนังสือของมาดาม เดอ สตาเอล ปี 1813 และถูกเรียกว่าสุภาษิตเก่ามาตั้งแต่ปี 1927