สโตอิก
มาร์คัส ออเรลิอัส
Marcus Aurelius ค.ศ. 121 ถึง 180
จักรพรรดิโรมันที่ต้องรับมือทั้งสงคราม โรคระบาด และการเมือง แต่ยังเขียนบันทึกส่วนตัวไว้เตือนตัวเองให้ใจนิ่งและทำหน้าที่ต่อไป บันทึกนั้นคือ Meditations ที่คนเครียดทั่วโลกยังหยิบมาอ่านจนถึงวันนี้
งานสำคัญ Meditations
คำคมคัดสรร 31
แปลไทยและตรวจที่มาแล้ว ทั้งหมดนี้คือประโยคที่ออกมาจากตู้
- “ตื่นเช้ามา บอกตัวเองไว้ก่อนเลยว่า วันนี้จะต้องเจอคนชอบยุ่งเรื่องชาวบ้าน คนไม่รู้คุณ คนหยิ่ง คนเจ้าเล่ห์ คนขี้อิจฉา และคนเห็นแก่ตัว”
- “ลองนึกดูว่าเธอผัดวันประกันพรุ่งมานานแค่ไหนแล้ว เวลาของเธอมีขีดจำกัด ถ้าไม่ใช้มันปัดเมฆหมอกในใจให้โล่ง เวลาก็จะผ่านไป ตัวเธอก็จะผ่านไป และมันจะไม่หวนกลับมาอีก”
- “สิ่งเดียวที่ใครจะพรากไปจากเราได้คือปัจจุบัน เพราะมันเป็นสิ่งเดียวที่เรามีจริง ๆ และไม่มีใครเสียสิ่งที่ตัวเองไม่เคยมี”
- “คนเราชอบหาที่หลีกหนีไปพัก บ้านต่างจังหวัด ชายทะเล ภูเขา แต่เธอหลบเข้าไปในใจตัวเองได้ทุกเมื่อที่ต้องการ ไม่มีที่ไหนสงบและปลอดเรื่องวุ่นวายได้เท่าใจของตัวเองอีกแล้ว”
- “ทิ้งการตีความของเธอไป เสียงในหัวที่บอกว่าฉันโดนทำร้ายก็จะเงียบลง พอเสียงนั้นเงียบ ความเจ็บก็หายไปด้วย”
- “อย่าใช้ชีวิตเหมือนจะอยู่ได้อีกหมื่นปี ความตายห้อยอยู่เหนือหัวเธอเสมอ ตอนที่ยังมีชีวิต ตอนที่ยังทำได้ เป็นคนดีเสียตั้งแต่ตอนนี้”
- “คนที่ไม่คอยส่องว่าคนอื่นพูดอะไร ทำอะไร คิดอะไร แต่ดูแค่ว่าตัวเองทำถูกต้องและบริสุทธิ์ใจหรือยัง จะรอดพ้นเรื่องปวดหัวไปได้อีกเยอะ”
- “สิ่งที่เราพูดและทำส่วนใหญ่ไม่จำเป็นเลย ตัดมันออกไป แล้วเราจะมีเวลาว่างมากขึ้นและกังวลน้อยลง ก่อนทำอะไรให้ถามตัวเองทุกครั้งว่า อันนี้จำเป็นไหม”
- “เป็นให้ได้อย่างโขดหินริมทะเล คลื่นซัดใส่ไม่หยุด แต่มันยังยืนนิ่ง จนน้ำที่บ้าคลั่งรอบตัวต้องสงบลงเอง”
- “เช้าไหนที่ไม่อยากลุกจากเตียง ให้คิดไว้ว่า ฉันกำลังลุกไปทำงานของมนุษย์คนหนึ่ง หรือฉันเกิดมาเพื่อนอนซุกผ้าห่มให้อุ่นสบายแค่นั้น”
- “ถ้าทำได้ไม่ดีทุกเรื่องอย่างที่ตั้งใจ ก็อย่าเพิ่งหงุดหงิด อย่าท้อ อย่าผิดหวังในตัวเอง พลาดเมื่อไรก็แค่กลับมาเริ่มใหม่”
- “เธอคิดอะไรเป็นประจำ ใจเธอก็จะเป็นแบบนั้น เพราะใจถูกย้อมด้วยความคิด”
- “ใจเปลี่ยนทุกอุปสรรคให้เป็นตัวช่วยได้ สิ่งที่ขัดขวางจะกลายเป็นแรงส่ง และสิ่งที่ขวางทางอยู่ ก็จะช่วยพาเราไปต่อบนทางนั้นเอง”
- “วิธีแก้แค้นที่ดีที่สุด คือไม่กลายเป็นคนแบบเดียวกับคนที่ทำร้ายเรา”
- “เมื่อเรื่องรอบตัวทำให้ใจเสียศูนย์ ให้รีบกลับมาหาตัวเอง อย่าปล่อยให้ใจเพี้ยนคีย์นานกว่าที่จำเป็น ยิ่งกลับมาบ่อย เธอก็ยิ่งคุมจังหวะของใจได้ดีขึ้น”
- “อย่าไปให้ค่ากับคำชมของคนหมู่มาก เพราะมันก็แค่เสียงลิ้นกระทบกันเท่านั้น”
- “การได้ชีวิตคืนมาอยู่ในมือเธอเอง ลองกลับไปมองสิ่งต่าง ๆ แบบที่เคยมอง แค่นั้นก็คือการได้ชีวิตคืนมาแล้ว”
- “อย่าอายที่จะให้คนอื่นช่วย หน้าที่ของเธอคือทำงานให้ลุล่วง เหมือนทหารที่ต้องปีนกำแพงเมือง ถ้าขาเจ็บปีนเองไม่ไหว แต่มีคนช่วยแล้วขึ้นได้ จะอายไปทำไม”
- “อย่าให้เรื่องในอนาคตมากวนใจ ถ้าวันนั้นมาถึงจริง เธอจะไปถึงพร้อมสติปัญญาชุดเดียวกับที่ใช้รับมือเรื่องวันนี้”
- “มองเข้าไปข้างใน ข้างในมีน้ำพุแห่งความดี มันจะผุดขึ้นมาไม่หยุด ถ้าเธอหมั่นขุดไม่หยุด”
- “ศิลปะของการใช้ชีวิตเหมือนมวยปล้ำมากกว่าการเต้นรำ เพราะต้องยืนให้มั่นและพร้อมรับแรงปะทะที่มาแบบไม่ทันตั้งตัว”
- “ชีวิตที่มีความสุข ต้องการแค่ไม่กี่อย่างจริง ๆ”
- “อย่าเอาทั้งชีวิตมาคิดรวดเดียว อย่าแบกปัญหาทุกอย่างที่อาจเกิดขึ้นไว้พร้อมกัน เจอเรื่องไหน ให้ถามตัวเองแค่ว่า เรื่องนี้หนักเกินทนตรงไหน”
- “ถ้ามีอะไรข้างนอกทำให้เธอเจ็บ สิ่งที่รบกวนเธอไม่ใช่ตัวมัน แต่เป็นการตัดสินของเธอเองต่างหาก และเธอลบการตัดสินนั้นทิ้งได้ตั้งแต่ตอนนี้”
- “แตงกวาขม ก็ทิ้งไป ทางมีหนาม ก็เดินอ้อม แค่นี้พอแล้ว ไม่ต้องถามต่อว่า ทำไมโลกนี้ต้องมีของแบบนี้ด้วย”
- “คนเราเกิดมาเพื่อกันและกัน ถ้าสอนเขาได้ก็สอน ถ้าสอนไม่ได้ก็อดทนกับเขา”
- “การสูญเสีย ก็คือความเปลี่ยนแปลงอย่างหนึ่งเท่านั้น”
- “เลิกพูดได้แล้วว่าคนดีต้องเป็นแบบไหน เป็นให้ดูเลย”
- “ลองคิดดู ความโกรธและความหงุดหงิดที่เรามีต่อการกระทำของใคร ทำให้เราเจ็บมากกว่าตัวการกระทำนั้นเสียอีก”
- “ฉันสงสัยมานานแล้ว ทำไมทุกคนรักตัวเองมากกว่าใคร แต่กลับให้ค่ากับสิ่งที่คนอื่นคิดเกี่ยวกับเรา มากกว่าสิ่งที่เราคิดเกี่ยวกับตัวเอง”
- “ถ้าไม่ถูก อย่าทำ ถ้าไม่จริง อย่าพูด”
ในหอสมุด 515
ประโยคภาษาอังกฤษจากชุดข้อมูลสาธารณะ ทุกประโยคบอกไว้ว่ามีแหล่งอ้างอิง หรือแค่เล่าต่อกันมา
ไม่ได้พูด แต่คนชอบแชร์
ประโยคดังที่มักถูกอ้างว่าเป็นของท่าน แต่ตรวจแล้วมาจากที่อื่น
- “คุณมีอำนาจเหนือจิตใจตัวเอง ไม่ใช่เหนือเหตุการณ์ภายนอก เข้าใจข้อนี้แล้วคุณจะพบความเข้มแข็ง”
ประโยคนี้ไม่มีในบันทึกของมาร์คัสฉบับแปลใดเลย แต่เป็นสำนวนสรุปความยุคใหม่ที่เริ่มพบในหนังสือพัฒนาตัวเองราวปี 2006 - “ทุกอย่างที่เราได้ยินเป็นแค่ความเห็น ไม่ใช่ข้อเท็จจริง ทุกอย่างที่เราเห็นเป็นแค่มุมมอง ไม่ใช่ความจริง”
ใน Meditations ไม่มีประโยคนี้ และแม้มาร์คัสจะพูดเรื่องความเห็นอยู่บ่อย ก็ไม่เคยพูดคู่กับเรื่องมุมมองแบบนี้ - “ตื่นเช้ามา ให้คิดว่าการได้มีชีวิตอยู่เป็นสิทธิพิเศษที่ล้ำค่าแค่ไหน ได้หายใจ ได้คิด ได้สนุก ได้รัก”
ประโยคนี้มาจากเอลเบิร์ต ฮับบาร์ด นักเขียนชาวอเมริกันในนิตยสาร The Fra ต้นศตวรรษที่ 20 ไม่ใช่มาร์คัส - “ใช้ชีวิตให้ดี ถ้ามีเทพเจ้าและเทพเจ้ายุติธรรม ท่านจะไม่สนว่าคุณเคร่งศาสนาแค่ไหน แต่จะต้อนรับคุณจากความดีที่คุณทำมา”
ไม่พบในงานเขียนใดของมาร์คัสและไม่มีฉบับตีพิมพ์ก่อนปี 2009 จึงน่าจะเกิดและแพร่ต่อกันในอินเทอร์เน็ต