สโตอิก
เซเนกา
Seneca ราว 4 ปีก่อน ค.ศ. ถึง ค.ศ. 65
นักปรัชญาโรมันที่เป็นทั้งนักเขียนบทละครและที่ปรึกษาของจักรพรรดิเนโร เขาเขียนจดหมายถึงเพื่อนชื่อลูซิลิอุสและความเรียงอีกหลายเล่มเรื่องเวลา ความกลัว และความโกรธ ด้วยภาษาที่อ่านง่ายเหมือนพี่ที่คอยเตือนสติ
งานสำคัญ Moral Letters to Lucilius, On the Shortness of Life, On Anger, On Providence, On Tranquility of Mind, On the Happy Life
คำคมคัดสรร 31
แปลไทยและตรวจที่มาแล้ว ทั้งหมดนี้คือประโยคที่ออกมาจากตู้
- “ไม่มีอะไรเป็นของเราจริง ๆ เลย นอกจากเวลา”
- “อยู่ทุกที่ ก็เท่ากับไม่ได้อยู่ที่ไหนเลย คนที่เอาแต่ตระเวนไปทั่ว สุดท้ายจะมีคนรู้จักเต็มไปหมด แต่ไม่มีเพื่อนสักคน”
- “คนจนไม่ใช่คนที่มีน้อย แต่คือคนที่อยากได้ไม่รู้จักพอ”
- “คบคนที่ทำให้คุณดีขึ้น และเปิดใจรับคนที่คุณช่วยให้ดีขึ้นได้ มันเป็นทางสองทาง เพราะเวลาเราสอนใคร เราก็ได้เรียนไปด้วย”
- “สิ่งที่ทำให้เรากลัว มีมากกว่าสิ่งที่ทำร้ายเราได้จริง เราทุกข์เพราะจินตนาการ บ่อยกว่าเพราะเรื่องจริง”
- “บางเรื่องทรมานเรามากเกินกว่าที่ควร บางเรื่องทรมานเราก่อนเวลา บางเรื่องไม่ควรทรมานเราเลยด้วยซ้ำ เราชอบขยายความทุกข์ แต่งมันขึ้นมาเอง หรือไม่ก็ทุกข์ล่วงหน้า”
- “ลองกันเวลาไว้สักช่วง กินแต่ของถูกที่สุด ใส่แต่เสื้อผ้าเก่า ๆ หยาบ ๆ แล้วถามตัวเองไปด้วยว่า นี่น่ะหรือ สภาพที่ฉันกลัวนักกลัวหนา”
- “ปรัชญาสอนให้ลงมือ ไม่ใช่สอนให้พูด มันเรียกร้องให้ทุกคนใช้ชีวิตตามมาตรฐานที่ตัวเองตั้งไว้ และให้ชีวิตไปในทางเดียวกับคำพูด”
- “สิ่งที่ต้องเปลี่ยนคือข้างในตัวคุณ ไม่ใช่บรรยากาศรอบตัว หนีไปไกลแค่ไหน นิสัยเสียของคุณก็ตามไปทุกที่”
- “ลองหาคนที่ไม่ได้เป็นทาสให้ดูสักคน บางคนเป็นทาสความใคร่ บางคนเป็นทาสความโลภ บางคนเป็นทาสความทะเยอทะยาน และทุกคนเป็นทาสความกลัว”
- “ข้างนอกจะวุ่นวายแค่ไหนก็ได้ ขอแค่ข้างในไม่วุ่นวาย ขอแค่ในใจไม่มีความกลัวกับความอยากทะเลาะกันอยู่”
- “อย่าคิดว่าตัวนิ่งแล้วใจจะสงบ บางครั้งความเงียบนั่นแหละคือความว้าวุ่น”
- “อยู่กับเพื่อนให้เต็มที่ เพราะเราไม่รู้เลยว่าจะได้มีกันแบบนี้ไปอีกนานแค่ไหน”
- “แผนพังเพราะไม่มีเป้าหมาย ถ้าไม่รู้ว่าจะไปท่าเรือไหน ลมทิศไหนก็ไม่ใช่ลมที่ใช่”
- “บางครั้ง แค่ยังมีชีวิตอยู่ต่อไป ก็นับเป็นความกล้าหาญแล้ว”
- “มีสองอย่างที่ต้องถอนรากทิ้งให้หมด คือความกลัวทุกข์ที่ยังไม่มา กับการนึกถึงทุกข์ที่ผ่านไปแล้ว อย่างหลังไม่เกี่ยวกับผมแล้ว ส่วนอย่างแรกก็ยังไม่ใช่เรื่องของผมตอนนี้”
- “คนที่ทุกข์ล่วงหน้า คือคนที่ทุกข์มากเกินกว่าที่ต้องทุกข์”
- “เริ่มใช้ชีวิตเดี๋ยวนี้เลย และนับแต่ละวันให้เป็นหนึ่งชีวิต”
- “ไม่ใช่เพราะเรื่องมันยากเราถึงไม่กล้า แต่เพราะเราไม่กล้า เรื่องมันถึงดูยาก”
- “อะไรเกิดขึ้นแล้ว ให้ถือว่ามันต้องเกิด อย่าไปก่นด่าธรรมชาติ อะไรที่แก้ไม่ได้ อดทนกับมันคือทางที่ดีที่สุด”
- “ชีวิตที่เราได้มาไม่ได้สั้น เราทำให้มันสั้นเอง เราไม่ได้ขาดแคลนวันเวลา เราแค่ใช้มันทิ้งขว้าง”
- “การผัดวันคือการผลาญชีวิตที่ร้ายที่สุด มันขโมยวันไปทีละวัน และพรากปัจจุบันไปด้วยคำสัญญาถึงวันข้างหน้า ไม่มีอะไรขวางการใช้ชีวิตจริง ๆ ได้เท่าการรอ ที่ทิ้งวันนี้ไปเพื่อฝากชีวิตไว้กับพรุ่งนี้”
- “ยาแก้โกรธที่ดีที่สุดคือการรอ ถ้าความโกรธยอมรอ มันจะจบลงเอง”
- “ถ้ามีใครโกรธคุณ ให้ตอบกลับด้วยน้ำใจ การทะเลาะที่มีแค่ฝ่ายเดียวจะล้มพับไปเอง เพราะต้องมีสองคนถึงจะตีกันได้”
- “ผมทบทวนทั้งวันกับตัวเอง ย้อนดูทุกคำที่พูดและทุกอย่างที่ทำ ไม่ปิดบังและไม่ข้ามอะไรเลย แล้วจะกลัวข้อผิดพลาดของตัวเองไปทำไม ในเมื่อผมบอกตัวเองได้ว่า ครั้งนี้ยกโทษให้ แต่คราวหน้าอย่าทำอีก”
- “ผมว่าคุณน่าสงสาร เพราะคุณไม่เคยลำบากเลย คุณใช้ชีวิตมาโดยไม่เคยเจอคู่ต่อสู้ ไม่มีใครรู้ว่าคุณแข็งแกร่งแค่ไหน แม้แต่ตัวคุณเอง”
- “ไฟพิสูจน์ทอง ความลำบากพิสูจน์คนกล้า”
- “ใจคนเราต้องได้พักบ้าง พักแล้วจะลุกขึ้นมาได้ดีกว่าเดิม และมีไฟกว่าเดิม”
- “เราไม่มีวันสบายใจได้ ถ้าคิดว่าใครมองมาก็กำลังตีราคาเราอยู่ และชีวิตที่ต้องใส่หน้ากากตลอดเวลา ไม่มีทั้งความสุขและความปลอดภัย”
- “ความสันโดษรักษาเราตอนเบื่อผู้คน และผู้คนก็รักษาเราตอนเบื่อความสันโดษ”
- “ที่ไหนมีคน ที่นั่นมีโอกาสให้ทำดี”
ในหอสมุด 506
ประโยคภาษาอังกฤษจากชุดข้อมูลสาธารณะ ทุกประโยคบอกไว้ว่ามีแหล่งอ้างอิง หรือแค่เล่าต่อกันมา
ไม่ได้พูด แต่คนชอบแชร์
ประโยคดังที่มักถูกอ้างว่าเป็นของท่าน แต่ตรวจแล้วมาจากที่อื่น
- “โชคคือสิ่งที่เกิดขึ้นเมื่อการเตรียมตัวมาเจอกับโอกาส”
ไม่พบในงานของเซเนกา แต่รูปแบบแรก ๆ ปรากฏแบบไม่ระบุผู้พูดในนิตยสาร The Youth’s Companion ปี 1912 และเพิ่งถูกโยงกับเซเนกาในทศวรรษ 1990 - “อยากให้ใครรัก ก็รักเขาก่อน”
เซเนกายกประโยคนี้มาจากเฮคาทอน นักปรัชญาสโตอิกอีกคน และเขาก็บอกชื่อเจ้าของไว้เองในจดหมายฉบับที่ 9