เส้นทาง 7 วัน ปรัชญาตะวันออก

เจ็ดวันกับปรัชญาตะวันออก

เจ็ดวันที่ชวนให้ใจคุณช้าลง กลับมาอยู่กับปัจจุบัน แล้วหัดถือทุกอย่างไว้เบาๆ

  1. วันที่ 1 กลับมาที่ลมหายใจ

    การฝึกสติในพุทธหลายสาย รวมทั้งเซน มักเริ่มที่ลมหายใจ เพราะลมหายใจเกิดขึ้นตรงนี้ ตอนนี้เสมอ ไม่เคยค้างอยู่ที่เมื่อวาน และไม่เคยวิ่งไปรอที่พรุ่งนี้

    “ลมหายใจคือสะพานที่เชื่อมชีวิตเข้ากับการรับรู้ เชื่อมกายเข้ากับความคิด เมื่อใดที่ใจฟุ้งซ่าน จงใช้ลมหายใจดึงใจกลับมาอีกครั้ง”

    ติช นัท ฮันห์ The Miracle of Mindfulness (1975), p. 15 (Beacon Press ed., 1999) แปลอังกฤษโดย Mobi Ho

    คำถามให้เขียน ลองหายใจช้าๆ สามครั้ง ก่อนหน้านั้นใจคุณลอยไปอยู่ที่ไหน และพอกลับมาอยู่กับลมหายใจแล้ว อะไรเปลี่ยนไปบ้าง

  2. วันที่ 2 ลูกศรดอกที่สอง

    พุทธศาสนาไม่เคยสัญญาว่าชีวิตจะไม่เจ็บ แต่ชวนให้สังเกตว่า พอความเจ็บมาถึงแล้ว ใจของคุณทำอะไรต่อ

    “เมื่อปุถุชนผู้ไม่ได้สดับธรรมถูกความเจ็บปวดทางกายกระทบ เขาย่อมเศร้าโศก ร่ำไร คร่ำครวญ จึงเจ็บปวดถึงสองทาง ทั้งทางกายและทางใจ เหมือนคนที่ถูกยิงด้วยลูกศรดอกหนึ่ง แล้วยังถูกยิงซ้ำด้วยลูกศรดอกที่สอง”

    พระพุทธเจ้า Sallatha Sutta, The Arrow (Saṃyutta Nikāya 36.6), SN 36.6 แปลอังกฤษโดย Bhikkhu Sujato (2018, CC0)

    คำถามให้เขียน นึกถึงเรื่องที่ทำให้คุณเจ็บเมื่อไม่นานมานี้ ส่วนไหนคือลูกศรดอกแรกที่มาเอง และส่วนไหนคือดอกที่สองที่ใจคุณยิงซ้ำ

  3. วันที่ 3 แก้วที่แตกไปแล้ว

    ทุกสิ่งที่เกิดขึ้นย่อมเปลี่ยนไป ทางพุทธเรียกว่าอนิจจัง การเห็นข้อนี้ไม่ได้แปลว่าต้องเลิกดูแลสิ่งที่รัก แต่ช่วยให้ใจไม่แตกตามไปด้วยเมื่อวันนั้นมาถึง

    “ไม่แตกเวลานี้ ต่อไปมันจะแตก เราไม่ทำแตก คนอื่นจะทำแตก คนอื่นไม่ทำแตก ไก่มันจะทำแตก พระพุทธเจ้าท่านให้ยอมรับ ท่านมองทะลุเข้าไปว่าแก้วใบนี้แตกแล้ว”

    หลวงพ่อชา สุภัทโท น้ำไหลนิ่ง (Still, Flowing Water), Talk at Wat Tham Saeng Phet, rains retreat 1981; English in Living Dhamma (1992) แปลอังกฤษโดย The Teachings of Ajahn Chah (Wat Nong Pah Pong, 2007)

    คำถามให้เขียน เลือกของรักสักชิ้นที่คุณใช้อยู่ทุกวัน ถ้ามองว่ามันแตกไปแล้วตั้งแต่ตอนนี้ วันนี้คุณจะถือและดูแลมันต่างไปอย่างไร

  4. วันที่ 4 คลายมือที่กำไว้

    ถ้าทุกอย่างต้องเปลี่ยน การกำไว้แน่นก็มีแต่จะเหนื่อย แต่ปล่อยวางในทางพุทธไม่ได้แปลว่าวางมือ คุณยังทำทุกอย่างได้เต็มที่เหมือนเดิม

    “สิ่งที่เป็นหัวใจของพุทธศาสนานั้น อาตมาอยากจะแนะถึงประโยคสั้น ๆ ที่มีกล่าวอยู่ว่า “สิ่งทั้งปวงไม่ควรยึดมั่นถือมั่น””

    พุทธทาสภิกขุ แก่นพุทธศาสน์ (Heartwood of the Bodhi Tree), lecture 1: ใจความทั้งหมดของพระพุทธศาสนา, Siriraj Hospital, Mahidol University, 17 December 1961

    คำถามให้เขียน ตอนนี้คุณกำอะไรไว้แน่นจนเหนื่อย ถ้าวันนี้ลองคลายมือลงสักนิด จะรู้สึกต่างไปอย่างไร

  5. วันที่ 5 อ่อนอย่างน้ำ

    คัมภีร์เต๋าเต็กเก็งมักยกน้ำเป็นแบบอย่าง เพราะน้ำไม่ฝืนและไม่แย่งชิงกับใคร แต่ก็ไหลไปถึงได้ทุกที่

    “ในโลกนี้ไม่มีสิ่งใดอ่อนนุ่มและอ่อนแอไปกว่าน้ำ แต่เมื่อต้องกัดกร่อนสิ่งที่แข็งแกร่ง ก็ไม่มีอะไรเหนือกว่าน้ำ”

    เล่าจื๊อ Tao Te Ching, Chapter 78 แปลอังกฤษโดย James Legge (1891)

    คำถามให้เขียน ตอนนี้เรื่องไหนที่คุณพยายามดันให้ได้ดั่งใจ ถ้าลองอ่อนลงอย่างน้ำดูบ้าง คุณจะทำอะไรต่างไปจากเดิม

  6. วันที่ 6 ตัวตนที่เบาลง

    สิ่งที่คนเรากำไว้แน่นที่สุด มักเป็นตัวเราเอง พุทธศาสนามองว่า ทุกข์จำนวนมากงอกขึ้นจากความรู้สึกว่ามีตัวตนที่ต้องคอยปกป้อง พออะไรมากระทบนิดเดียวก็เจ็บ

    “พวกเรามีโรค “ตัวกู-ของกู” กันอยู่ทุกคน”

    พุทธทาสภิกขุ แก่นพุทธศาสน์ (Heartwood of the Bodhi Tree), lecture 1: ใจความทั้งหมดของพระพุทธศาสนา, Siriraj Hospital, Mahidol University, 17 December 1961

    คำถามให้เขียน วันนี้อาการ “ตัวกูของกู” กำเริบขึ้นตอนไหน และถ้าตอนนั้นคุณยึดติดกับตัวเองน้อยลงสักนิด เรื่องจะออกมาเป็นอย่างไร

  7. วันที่ 7 เดินต่ออย่างไม่ประมาท

    ในพระสูตร นี่คือปัจฉิมโอวาท คำสุดท้ายที่พระพุทธเจ้าตรัสไว้ ส่วนความไม่ประมาทในทางพุทธ คือการมีสติ ไม่ปล่อยให้แต่ละวันผ่านไปเปล่าๆ

    “ภิกษุทั้งหลาย บัดนี้เราขอเตือนเธอทั้งหลายว่า สังขารทั้งหลายมีความเสื่อมไปเป็นธรรมดา เธอทั้งหลายจงทำความไม่ประมาทให้ถึงพร้อมเถิด”

    พระพุทธเจ้า Mahāparinibbāna Sutta, the Buddha’s last words (Dīgha Nikāya 16), DN 16 แปลอังกฤษโดย Bhikkhu Sujato (2018, CC0)

    คำถามให้เขียน จากเจ็ดหน้าในเล่มนี้ คุณอยากเก็บอะไรติดตัวไปทำต่อสักอย่าง และพรุ่งนี้จะเริ่มทำมันตอนไหนของวัน

เซียมซีแห่งสายลม อยากได้ประโยคของตัวเองบ้างไหม ไปหมุนตู้นี้เลย

เล่มอื่นบนชั้นเดียวกัน

เส้นทาง 7 วัน ดูทั้งหกเล่ม