ประโยคของจวงจื๊อ
ตะวันออก
“จวงจื๊อพูดว่า ดูปลาพวกนั้นว่ายไปมาสิ นั่นแหละความสุขของปลา ฮุ่ยจื๊อแย้งว่า ท่านไม่ใช่ปลา จะรู้ได้อย่างไรว่าปลามีความสุข จวงจื๊อตอบว่า ท่านไม่ใช่ฉัน จะรู้ได้อย่างไรว่าฉันไม่รู้”
“See how the minnows are darting about! That is the pleasure of fishes.” “You not being a fish yourself,” said Hui Tzŭ, “how can you possibly know in what consists the pleasure of fishes?” “And you not being I,” retorted Chuang Tzŭ, “how can you know that I do not know?”
Zhuangzi, Chapter 17, Autumn Floods (秋水) แปลอังกฤษโดย Herbert A. Giles (1889) (จากต้นฉบับ) ที่มา
ขยายความ
ฮุ่ยจื๊อเป็นเพื่อนนักตรรกะที่ถกเถียงกับจวงจื๊อเป็นประจำ ทั้งคู่กำลังเดินเล่นบนสะพานข้ามแม่น้ำ ท้ายเรื่อง จวงจื๊อบอกว่าเขารู้ได้จากความรู้สึกของตัวเองบนสะพานนั้นเอง เรื่องนี้ชวนคิดว่า ความเข้าใจบางอย่างไม่ได้มาจากการพิสูจน์ด้วยตรรกะ แต่มาจากการเปิดใจรับรู้สิ่งตรงหน้า
เซียมซีแห่งสายลม อยากได้ประโยคของตัวเองบ้างไหม ไปหมุนตู้นี้เลย
อยู่ในหัวข้อ
ประโยคอื่นของจวงจื๊อ
- “ครั้งหนึ่ง ฉันจวงจื๊อฝันว่าตัวเองเป็นผีเสื้อ พอสะดุ้งตื่นก็พบว่ายังนอนอยู่ตรงนั้น เป็นตัวฉันเหมือนเดิม ตอนนี้ฉันเลยไม่รู้แล้วว่า เมื่อครู่เป็นคนที่ฝันว่าเป็นผีเสื้อ หรือตอนนี้เป็นผีเสื้อที่กำลังฝันว่าเป็นคน”
- “ถ้ามีต้นไม้ใหญ่แล้วไม่รู้จะเอาไปใช้ทำอะไร ทำไมไม่ปลูกมันไว้ในดินแดนแห่งความว่างเปล่า แล้วไปนั่งเฉย ๆ อยู่ข้าง ๆ หรือนอนพักอย่างเป็นสุขใต้ร่มเงาของมันเล่า”
- “ทุกคนรู้จักประโยชน์ของสิ่งที่มีประโยชน์ แต่ไม่มีใครรู้จักประโยชน์ของสิ่งที่ไร้ประโยชน์”
- “จะเล่าเรื่องทะเลให้กบในบ่อฟังก็ไม่ได้ เพราะโลกของมันแคบ จะเล่าเรื่องน้ำแข็งให้แมลงฤดูร้อนฟังก็ไม่ได้ เพราะชีวิตมันมีแค่ฤดูเดียว”
- “ชีวิตฉันมีขีดจำกัด แต่ความรู้ไม่มีที่สิ้นสุด เอาสิ่งที่มีจำกัดไปไล่ตามสิ่งที่ไม่มีที่สิ้นสุด มีแต่จะพาตัวเองไปสู่ความพินาศ”
- “เมื่อบึงแห้งขอด ปลาต้องมานอนเกยอยู่บนดิน จะพ่นลมหายใจหรือน้ำลายให้กันชุ่มชื้นแค่ไหน ก็สู้ปล่อยให้พวกมันได้อยู่ในแม่น้ำและทะเลสาบของมันตั้งแต่แรกไม่ได้”