ประโยคของเรอเน เดการ์ต
สายโสกราตีส
“ข้อแรก อย่ายอมรับอะไรว่าจริง จนกว่าจะรู้ชัดแจ้งว่ามันจริง นั่นคือต้องระวังอย่าด่วนสรุป และอย่าปล่อยให้อคติพาไป”
The first was never to accept anything for true which I did not clearly know to be such; that is to say, carefully to avoid precipitancy and prejudice.
Discourse on Method, Part 2 แปลอังกฤษโดย John Veitch (1850) (จากต้นฉบับ) ที่มา
ขยายความ
นี่คือกฎข้อแรกจากสี่ข้อ ที่เดการ์ตตั้งไว้ใช้คิดแทนกฎตรรกะมากมายในตำรา เขาตั้งใจทำตามอย่างเคร่งครัด ไม่ยอมพลาดแม้แต่ครั้งเดียว ใจความคือ อย่าเชื่ออะไรเพียงเพราะได้ยินมาหรือเพราะอยากให้จริง ให้เชื่อเมื่อตรวจจนแน่ใจแล้วเท่านั้น
เครื่องจับฉลากแห่งเอเธนส์ อยากได้ประโยคของตัวเองบ้างไหม ไปหมุนตู้นี้เลย
อยู่ในหัวข้อ
ประโยคอื่นของเรอเน เดการ์ต
- “วิจารณญาณคือสิ่งที่ถูกแจกให้คนอย่างเท่าเทียมที่สุดในโลก เพราะใคร ๆ ก็คิดว่าตัวเองมีมันเต็มเปี่ยมอยู่แล้ว ขนาดคนที่เรื่องมากที่สุดในทุกเรื่อง ยังไม่เคยอยากได้มันเพิ่มเลย”
- “ข้อสอง แบ่งปัญหาแต่ละเรื่องที่กำลังพิจารณาออกเป็นส่วนย่อยให้มากที่สุด เท่าที่จำเป็นต่อการแก้ปัญหานั้นให้ได้”
- “ความจริงที่ว่า ฉันคิด ฉันจึงมีอยู่ นั้นมั่นคงและชัดเจนเสียจน ต่อให้พวกนักสงสัยยกเหตุผลที่พิสดารแค่ไหนมาแย้ง ก็สั่นคลอนมันไม่ได้”
- “ถ้าอยากค้นหาความจริง ชีวิตนี้ต้องมีสักครั้ง ที่เราลองสงสัยทุกอย่างให้มากที่สุดเท่าที่จะสงสัยได้”